fa آنالیز ریسک‌های بحرانی ناشی از حریق یک شهرک صنعتی با تلفیقی از روش‌های منطق فازی، نظرات خبرگان،Bow-tie وMonte Carlo ایمنی Safety مقاله پژوهشي Research Article <div class="rounded" style="background:#d0e5ff;border:1px solid #3d81e8;padding:5px 10px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong><span style="position:relative;top:-1.0pt;letter-spacing:.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">سابقه و هدف:</span></span></strong>&nbsp;<span style="font-size:10.0pt;">شهرک‌های صنعتی دارای پتانسیل بالایی در رخدادهای آتش‌سوزی هستند. مطابق با بررسی‌های انجام‌شده، بیش از 85 درصد از حوادث صنعتی در شهرک‌های صنعتی در طول دهه 80 و 90، حوادث آتش‌سوزی بوده‌اند که در 10 درصد از موارد، بیش از یک کارخانه درگیر بوده‌اند.</span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="position:relative;top:-1.0pt;letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌‌ها:</span></span></strong>&nbsp;<span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">ابتدا 30 مورد از صنایع پرخطر شهرک صنعتی عباس‌آباد شناسایی گردید و پس از اعمال </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:9.0pt;">HAZOP</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"> (</span></span>Hazard and Operability Analysis<span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">)، درخت خطا رسم شد. سپس با استفاده از شبکه </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:9.0pt;">Bayesian</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"> و آنالیزهای کمی و کیفی، لینک‌های ضعیف سیستم مشخص شدند و نرخ شکست در هر نقطه با استفاده از اطلاعات موجود و نظرات خبرگان پیش‌بینی گردید و با استفاده از روش فازی و </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:9.0pt;">Monte</span></span> <span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:9.0pt;">Carlo</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"> محاسبه گشت. در ادامه با ورود داده‌ها به نرم‌افزار کریستال بال، ریسک‌ها تجزیه و تحلیل شدند و با استفاده از روش </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:9.0pt;">Bow-tie</span></span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span style="font-size:10.0pt;">ریسک‌های پرخطر شناسایی و فیلتر گردیدند و اقدامات مدیریتی جهت کاهش آن‌ها ارائه گردید.</span><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="position:relative;top:-1.0pt;letter-spacing:.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong>&nbsp;<span style="font-size:10.0pt;">با استفاده از نظر خبرگان در طول فرایند </span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HAZOP</span></span><span style="font-size:10.0pt;"> و فیلترهای اعمال‌شده، 15 رویداد پایه‌ای استخراج گردید که شش رویداد احتمالاتی و نه رویداد فازی بودند. با توجه به نتایج حاصل از نظر خبرگان و مدل مورد نظر، ریسک‌ها امتیازبندی شدند که بیشترین امتیاز را صنایع فوم و رنگ به‌دست آوردند.</span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="position:relative;top:-1.0pt;letter-spacing:.15pt;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong>&nbsp;<span style="font-size:10.0pt;">صنایع دارای مواد با نقطه اشتعال پایین، خطر آتش‌سوزی بالایی دارند؛ از این رو لازم است دقت بیشتری به‌منظور کنترل آن‌ها صورت گیرد. با استفاده از نتایج این مطالعه و ارائه دستورالعمل‌ها و آموزش‌های لازم به مدیران صنایع، داده‌های آماری کاهش چشم‌گیری را در تعداد حوادث اتفاق‌افتاده در شهرک صنعتی عباس‌آباد نشان دادند.</span></span></span><span style="letter-spacing:.15pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></div> <span style="letter-spacing:.15pt;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span> <div class="rounded" style="background:#d0e5ff;border:1px solid #3d81e8;padding:5px 10px;"><span style="color:#e67e22;"><strong>Background and Objective:</strong></span><span style="color:#000000;"> Industrial estates have been described as highly prone to fire incidents. According to the baseline studies, more than 85% of the industrial accidents occurring in industrial estates during the 80s and 90s were fire incidents affecting more than one factory in 10% of the cases. &nbsp;</span><br> <span style="color:#e67e22;"><strong>Materials and Methods:</strong></span><span style="color:#000000;"> After the identification of 30 high-risk industries in Abbasabad industrial estate, a fault tree was designed using the hazard and operability analysis (HAZOP). In the next stage, the weak links in the system were pinpointed using quantitative and qualitative analysis and Bayesian network. The failure rate of each area was predicted using the available data and experts&rsquo; opinions, and then calculated using the fuzzy logic and Monte Carlo methods. The data were analyzed in the Crystalball software. After the analysis of the risks, the critical risks were identified and filtered using the Bowtie method, and then subjected to the management process.</span><br> <span style="color:#e67e22;"><strong>Results:</strong></span><span style="color:#000000;"> The consultation with industrial experts during the HAZOP process and application of filtration resulted in the identification of 15 major incidents, 9 and 6 events of which were probabilistic and fuzzy, respectively. The risks were rated based on the experts&rsquo; opinions and the given model; in this regard, the foam and paint industries gained the highest modeling score.</span><br> <span style="color:#e67e22;"><strong>Conclusion:</strong></span><span style="color:#000000;"> The sensitivity analysis of failure probability revealed that the industries using or producing materials with a low flammable point have a higher risk; therefore, more attention should be paid to these industries to prevent the fire incidents. The application of the results of this study in the development of the required guidelines and trainings for the industrial managers resulted in a decrease in the number of accidents in Abbasaabad estate.</span></div> مدل ارزیابی Bow-tie؛ مدیریت بحران؛ منطق فازی Crisis Management, Bow-tie Evaluation Model, Fuzzy Logic 57 65 http://johe.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-563-1&slc_lang=fa&sid=1 gholamreza Nabi Bidhendi غلامرضا نبی بیدهندی ghhendi@ut.ac.ir 100319475328460012103 100319475328460012103 No Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، تهران، ایران Hajar mohammadzadeh Bahar هاجر محمدزاده بهار hmbahar@yahoo.com 100319475328460012102 100319475328460012102 Yes The Environment Industrial Estate of Tehran, Tehran, Iran گروه محیط زیست شرکت شهرک‌های صنعتی استان تهران، تهران، ایران